چرا بزكوهي ؟

بيشترين فراواني نقوش کهن سنگ نگاره های Rock Arts ایران متعلق به نقش بزكوهی Ibex است؛ كه با طرح ها، سبك ها و اندازه هاي مختلف با شیوه های حكاكي کوبشی petroglyph و رنگين نگاره pictograph بر ديواره ي كوه ها، دره ها و درون غارها ايجاد شده اند. بنظر نگارنده این فراوانی تصادفی نبوده و در آن اسرار و پیام های خاصی نهفته است و همین نگاه سبب شد؛ تا سالیان متمادی در کشف راز آنها باشیم. جالب آنکه تاکنون این فراوانی نقش های کهن غارها و کوه ها و در دوره های جدیدتر طرح روی سفالینه های پیش از تاریخ، پیکره های گلی و مفرغی، طرح روی دست بافت ها و تقدس آیینی آنها طی هزاره ها در قالب اسطوره ها و داستان ها برای هیچ باستان شناس و پژوهشگری در داخل و خارج از ایران سوال نشده است؟! حال اين سؤالي است كه پيش روي هر پژوهشگري است؛ كه قصد مطالعه بر روي تاريخ، فرهنگ، اسطوره ها و هنر کهن ايران را دارد؛ می باشد. چرا حدود نود درصد نقوش سنگ نگاره هاي ايران، طرح روی سفالینه های کهن، پیکره های مفرغی و… فراوانی بزکوهی است؟ پاسخ یابی این حلقه ي مفقوده در تاريخ، هنر و گذشته ی ایران، از دوران بسيار كهن کاری ساده نیست. چرا بزکوهی از حدود هزاره ی نوزده ی پیش از میلاد برای ایرانیان جایگاه قدسی و قابل احترام داشته است؟ چرا بزكوهي به فراواني بر روي كهن ترين سفالينه هاي ماقبل تاريخ ايران حضور و ظهور هنرمندانه شگفت انگیزپيدا کرده است. چرا زيباترين رب النوع ها بعد از كشف فلز از بزکوهی ساخته مي شود؟ چرا برروي گردنبندها و پلاك‌هاي مقدس حین زايمان زنان حضور ناجی پيدا مي كند؟ چرا هر جا زيستگاه و حضور انساني بوده نقش بزكوهي بر ديواره ي غــارها، دره ها، كوه ها، روي فرش ها، زير اندازها و حتي خالکوبی آن بر بدن انسان ها تا به امروز، حضوري مقدس و قابل احترام داشته است؟ چه رازي در آن نماد نهفته است؛ كه در جاي جاي زندگي ايرانيان باستان حضوري پر رنگ و مستمر داشته و اين روند تاجايي پيش رفته كه به عنوان يك نماد قدسی از آن كمك می خواسته اند و حتي بر بدن خود آن را خال كوبي (tatoo) مي كرده اند؛ تا هميشه همراه آنها باشد. چرا تا کنون ما این اعجاز هنربشری، زبان کهن اسطوره ها، باورهای قدسی آیینی و نماد ایرانیان باستان را که الفبای باستان شناسی، پژوهش هنر، انسان شناسی فرهنگی، سیر اسطوره شناسی و یک اصل نماد شناسی اصیل ایرانی است؛ را ندیده ایم؟!

با احترام- محمد ناصری فرد

اردیبهشت 1404